Palący problem, czyli nielegalne składowiska odpadów niebezpiecznych

Nielegalne składowiska odpadów niebezpiecznych to poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz stanu środowiska. Ich usuwanie wiąże się jednak z ogromnymi kosztami, sięgającymi niekiedy milionów złotych, co stanowi potężne obciążenie dla budżetów gmin i powiatów.
Nowelizacja ustawy o odpadach wprowadziła możliwość przekazywania środków z rezerwy celowej budżetu państwa właściwym organom, które borykają się z problemem nielegalnie nagromadzonych odpadów. Warto jednak pamiętać, że regulacja ta ma charakter epizodyczny (obowiązuje do 31 grudnia 2027 r.) i stanowi jedynie uzupełniające źródło finansowania. Należy zatem zintensyfikować działania, które pozwolą skutecznie zabezpieczyć środki zewnętrzne i uniknąć obciążania lokalnego budżetu kosztami wykonania zastępczego.
Istotnym problemem pozostają również spory o właściwość między organami administracji publicznej w tych sprawach. Jak skutecznie rozstrzygnąć taki spór na korzyść swojej jednostki? Na te i inne problematyczne pytania dotyczące nielegalnych składowisk odpadów odpowiemy podczas naszych zajęć.

• Szczegółowy przegląd przepisów - w szczególności ustawy o odpadach oraz Prawa ochrony środowiska w zakresie usuwania odpadów. Wyjaśnienie najważniejszych zawiłości proceduralnych.
• Nacisk na aspekt praktyczny zajęć – prowadzący omówi poszczególne instytucje prawne i zakres ich kompetencji w oparciu o konkretne przykłady. 
• Aktualna linia orzecznicza – analiza wyroków sądów administracyjnych w sprawach o usunięcie odpadów, które wyznaczają standardy interpretacji spornych przepisów.
• Gotowe wzory dokumentów - przedstawienie wzorów decyzji oraz postanowień dotyczących usuwania odpadów z miejsc nielegalnego składowania.
• Przeanalizowanie źródeł finansowania usunięcia odpadów.
• Uzyskanie odpowiedzi między innymi na pytania: 
- Co w świetle przepisów jest odpadem? 
- Czym różni się magazynowanie od składowania odpadów? 
- W czyjej właściwości jest nadzór nad odpadami i ich usunięciem? 
- Kim jest władający powierzchnią ziemi? 
- Kto jest stroną postępowania w sprawie usunięcia odpadów? 
- Na kim spoczywa obowiązek usunięcia nielegalnie przechowywanych odpadów? 
- Jak uzyskać finansowanie kosztów usunięcia porzuconych odpadów niebezpiecznych?
- Jakie są następstwa bezczynności organu związane z egzekucją administracyjną?

1. Zapobieganie nielegalnemu składowaniu i porzucaniu odpadów niebezpiecznych, czyli tzw. mapa zagrożeń.
2. Źródła finansowania działań związanych z usuwaniem nielegalnie porzuconych odpadów niebezpiecznych.
3. Konsekwencje prawne nieusunięcia odpadów niebezpiecznych.
4. Interpretacja kluczowych pojęć: „odpad”, „posiadacz odpadów”, „wytwórca odpadów”, „władający powierzchną ziemi”, „składowisko odpadów”.
5. Właściwość organów administracji publicznej w sprawach dotyczących odpadów niebezpiecznych:
• Spory o właściwość – w czyjej właściwości jest nadzór nad odpadami i ich usunięciem?
• Konsekwencje naruszenia przepisów o właściwości.
6. Niezwłoczne usunięcie odpadów niebezpiecznych ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska przez właściwy organ (art. 26a ustawy o odpadach):
• Organy mające obowiązek niezwłocznego działania polegającego na usunięciu odpadów niebezpiecznych i gospodarowaniu nimi.
• Opinie w sprawie spełnienia przesłanek konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów niebezpiecznych.
• Decyzja poprzedzająca usunięcie odpadów niebezpiecznych.
• Żądanie zwrotu kosztów działań polegających na usunięciu odpadów niebezpiecznych i gospodarowaniu nimi.
7. Postępowanie w sprawie usunięcia odpadów niebezpiecznych z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 26 ustawy o odpadach – obowiązki wójta, burmistrza, prezydenta miasta):
• Ograniczenie zakresu stosowania art. 26 ustawy o odpadach.
• Sposób postępowania z wnioskami osób, które nie są stronami postępowania.
• Ustalanie kręgu stron postępowania (m.in. czy sąsiad jest stroną postępowania, moc zapisów KW, ewidencji gruntów i budynków, umów cywilnoprawnych).
• Szczególna pozycja prokuratora i wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
• Solidarna odpowiedzialność posiadaczy odpadów (rozszerzona odpowiedzialność posiadaczy odpadów).
• Zmiana sposobu wykonania decyzji.
8. Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego spraw usuwania odpadów.
9. Czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych oraz egzekucja administracyjna obowiązku usunięcia odpadów niebezpiecznych z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania – zagadnienia podstawowe:
• Czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych – obowiązki wierzyciela.
• Stosowanie środków egzekucyjnych przez organ egzekucyjny (wykonanie zastępcze a grzywna w celu przymuszenia).
10. Dyskusja, wymiana doświadczeń oraz odpowiedzi na pytania uczestników szkolenia.

Pracownicy urzędów gmin/miast, starostw, urzędów marszałkowskich, zajmujący się sprawami dotyczącymi odpadów oraz radni gminni, powiatowi i wojewódzcy, osoby zainteresowane tematyką zajęć.

Członek etatowy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie obowiązków m.in. nadzór nad egzekucją administracyjną, orzekanie w sprawach dotyczących odpadów, ochrony przyrody i środowiska, podatków, utrzymania czystości i porządku w gminach. Wykładowca prowadzący szkolenia na terenie całej Polski dla kadr urzędów administracji samorządowej i rządowej. Prowadził egzekucję administracyjną w Urzędzie Miasta Łodzi. Autor publikacji dotyczących egzekucji administracyjnej.