Nadzór nad usługami asenizacyjnymi – jak skutecznie realizować obowiązki kontrolne JST

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, to wójt, burmistrz lub prezydent miasta odpowiada za przestrzeganie przepisów ustawy. Sam fakt wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności asenizacyjnej nakłada na włodarzy obowiązek sprawowania nadzoru nad tymi podmiotami. Gminom brakuje jednak praktycznej wiedzy i standardów dotyczących sposobu realizacji takich kontroli.

Niniejsze szkolenie jest bezpośrednią odpowiedzią na wytyczne NIK i WIOŚ oraz realne potrzeby samorządów. Udział w zajęciach podniesie kompetencje uczestników i wyposaży ich w narzędzia niezbędne do skutecznego wywiązywania się z ustawowych obowiązków.

• Usystematyzowanie wiedzy uczestników w zakresie obowiązków przedsiębiorców świadczących usługi asenizacyjne oraz kompetencji organów gminy wynikających z przepisów prawa.
• Nabycie umiejętności prawidłowego przygotowania uchwały określającej wymagania dla przedsiębiorców ubiegających się o zezwolenie, ze wskazaniem zapisów dopuszczalnych i niedopuszczalnych.
• Zdobycie praktycznej wiedzy dotyczącej procedury wydawania zezwoleń, w tym rzetelnej weryfikacji wniosków, kompletowania wymaganej dokumentacji oraz poprawnego konstruowania decyzji administracyjnych.
• Rozwinięcie kompetencji w zakresie kontroli przedsiębiorców, obejmujących sprawne planowanie, przeprowadzanie oraz dokumentowanie czynności kontrolnych, a także skuteczne reagowanie na stwierdzone naruszenia.
• Poznanie zasad egzekwowania obowiązków i stosowania sankcji, w tym oceny rzetelności sprawozdań, stosowania przepisów KPA (w tym art. 189f) w procesie nakładania administracyjnych kar pieniężnych oraz ścieżki postępowania w przypadku stwierdzenia działalności bez wymaganego zezwolenia lub rażącego naruszania jego warunków.

1. Analiza raportów NIK (2018-2022) oraz raportu GIOŚ z marca 2026 roku odnoszących się do sposobu prowadzenia nadzoru na działalnością asenizacyjną przez samorządy –omówienie najczęstszych uchybień, w tym braku podejmowania czynności kontrolnych oraz dokonywania analizy sprawozdań kwartalnych.
2. Podstawy prawne prowadzenia działalności asenizacyjnej – aktualny stan prawny.
3. Przegląd przepisów odnoszących się do sposobu przeprowadzania czynności kontrolnych wobec przedsiębiorców świadczących usługi asenizacyjne -  ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, Prawo ochrony środowiska oraz Prawo przedsiębiorców.
4. Kluczowe dla prowadzenia działalności asenizacyjnej rozporządzenia Ministra Infrastruktury:
• W sprawie wymagań dla pojazdów asenizacyjnych z dnia 12 listopada 2002 roku (Dz.U. 2002 nr 193 poz. 1617.
• W sprawie wprowadzania nieczystości ciekłych do stacji zlewnych z dnia 04 sierpnia 2023 (Dz.U. 2023 poz.1716).
5. Podstawa wydania zezwolenia na świadczenie usług asenizacyjnych:
• Uchwała w sprawie wymagań dla przedsiębiorców ubiegających się o wydanie zezwolenia.
• Elementy wniosku o udzielenie zezwolenia.
• Zapewnienie o gotowości przyjmowania nieczystości ciekłych przez stację zlewną.
6. Warunki świadczenia usługi opróżniania osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transport nieczystości ciekłych stacji zlewnej przez przedsiębiorców posiadających aktualne zezwolenie na opróżniania zbiorników bezodpływowych.
7. Sprawozdanie kwartalne podmiotów odbierających i transportujących nieczystości ciekłe:
• Termin złożenia i adresaci.
• Zakres sprawozdania.
• Załączniki sprawozdania.
• Weryfikacja sprawozdania.
8. Warunki spełnienia obowiązku dostarczania w odpowiednie miejsca nieczystości ciekłych z obszaru nieczystości ciekłych – realizacja art. 7 ust. 6c ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
9. Przygotowanie kontroli przedsiębiorców świadczących usługi asenizacyjne:
• Schemat kontroli na stronie BIP urzędu.
• Zawiadomienie o kontroli.
• Upoważnienie.
• Legitymacja służbowa.
• Miejsce przeprowadzania kontroli.
10. Zakres kontroli – realizacja usług zgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu:
• Pojazdy asenizacyjne – stan techniczny, zgodność z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu, oznakowanie.
• Zabiegi sanitarne z zakresu ochrony środowiska i ochrony sanitarnej.
• Baza transportowa.
• Miejsca przekazywania nieczystości ciekłych.
11. Protokół – podsumowanie kontroli.
12. Procedury dotyczące wygaszenia oraz cofnięcia zezwolenia.
13. Sankcja z tytułu prowadzenia działalności bez wymaganego zezwolenia.
14. Postępowanie w przypadku ujawnienia prowadzenia działalności z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu.
15. Sankcja z tytułu przekazywania nieczystości ciekłych do nieuprawnionych miejsc.
16. Sankcje dotyczące sprawozdań kwartalnych:
• Nierzetelność.
• Spóźnienie w złożeniu dokumentu.
17. Kiedy można zastosować art. 189 f kodeksu postępowań administracyjnych i odstąpić od nałożenia kar na przedsiębiorców?

Pracownicy JST zajmujący się obszarem nieczystości ciekłych, kierownicy i naczelnicy wydziałów odpowiadających za gospodarkę komunalną i ochronę środowiska, ewentualnie reprezentanci rad gmin/miast. Właściciele firm asenizacyjnych – zarówno prywatni jak i Miejskie Zakłady Gospodarki Komunalnej czy też ZGK, PWIK itp.

Samorządowiec, były wójt gminy, od 2019 roku zajmujący się tematami związanymi z gospodarką odpadami oraz nieczystościami płynnymi dowożonymi do stacji zlewnych w ramach działalności doradczej. Współpracował z AMM Systems oraz Ściekami Polskimi Sp. z.o.o. Aktualnie odpowiada za dział Nieczystości Ciekłe w Agencji Wspierania Ochrony Środowiska, a dodatkowo pełni funkcję Dyrektora Akademii Edukacji Środowiskowej. Bardzo blisko współpracuje z organizacjami i stowarzyszeniami samorządowymi. Prowadzi szkolenia zarówno z zakresu gospodarki odpadami, jak i nieczystościami ciekłymi.